IncamakeIgerageza ryakozwe kugira ngo higwe ingaruka za diludine ku mikorere y’amagi n’ubwiza bw’amagi mu nkoko no ku buryo ingaruka zigaragara binyuze mu kugena ibipimo by’amagi n’ibipimo bya serum. Inkoko 1024 za ROM zagabanyijwemo amatsinda ane buri rimwe ririmo inkoko enye 64, Amatsinda y’ubuvuzi yahawe indyo imwe y’ibanze yiyongereyeho 0, 100, 150, 200 mg/kg diludine mu minsi 80. Ibisubizo byari ibi bikurikira. Kongera diludine mu mirire byatumye inkoko zitera neza, muri zo 150 mg/kg niyo yari nziza kurusha izindi; igipimo cyayo cyo gutera cyariyongereyeho 11.8% (p< 0.01), guhinduka kw’igi kwagabanutseho 10.36% (p< 0 01). Uburemere bw’amagi bwariyongereye bitewe n’ubwiyongere bwa diludine. Diludine yagabanyije cyane igipimo cya aside urique mu maraso (p< 0.01); kongeramo diludine byagabanyije cyane Ca mu maraso.2+n'ingano ya fosifate idakora, hamwe n'imikorere ya alkine phosphatase (ALP) mu maraso (p< 0.05), bityo byagize ingaruka zikomeye ku kugabanya kwangirika kw'amagi (p< 0.05) no kudasanzwe (p< 0.05); diludine yongereye cyane uburebure bwa albumen. Agaciro ka Haugh (p< 0.01), ubunini bw'igishishwa n'uburemere bw'igishishwa (p< 0.05), 150 na 200mg/kg diludine nabyo byagabanyije choleasterol yose mu muhondo w'igi (p< 0 05), ariko bikongera uburemere bw'umuhondo w'igi (p< 0.05). Byongeye kandi, diludine ishobora kongera imikorere ya lipase (p< 0.01), no kugabanya ingano ya triglyceride (TG3) (p< 0.01) na cholesterol (CHL) (p< 0 01) mu maraso, yagabanyije ijanisha ry'ibinure byo mu nda (p< 0.01) n'ibinure byo mu mwijima (p< 0.01), yari ifite ubushobozi bwo gukumira inkoko ku mwijima w'ibinure. Diludine yongereye cyane imikorere ya SOD mu maraso (p<0 01) igihe yongerwaga mu ndyo mu gihe kirenga iminsi 30. Nyamara, nta tandukaniro rigaragara ryabonetse mu bikorwa bya GPT na GOT by'amaraso hagati y'itsinda rigenzura n'iryavuwe. Byavuzwe ko diludine ishobora kubuza uturemangingo tw'uturemangingo ogisijeni
Amagambo y'ingenziDiludine; inko; SOD; cholesterol; triglyceride, lipase
Diludine ni inyongeramusaruro nshya ya vitamine irwanya oxidation kandi ifite ingaruka[1-3]byo kugabanya ogisijeni y'ururenda rw'ibinyabuzima no gutuma ingingo z'uturemangingo tw'ibinyabuzima zihagarara neza, n'ibindi. Mu myaka ya 1970, impuguke mu by'ubuhinzi yo muri Lativiya mu cyahoze ari Leta Zunze Ubumwe z'Abasoviyeti yasanze diludine igira ingaruka[4]yo guteza imbere imikurire y'inkoko no kwirinda gukonjesha no gusaza ku bimera bimwe na bimwe. Byatangajwe ko diludine itashoboraga guteza imbere imikurire y'amatungo gusa, ahubwo inatuma amatungo arushaho kubyara neza kandi ikongera igipimo cyo gutwita, gutanga amata, gutanga amagi no gutera amagi ku nkoko y'ingore.[1, 2, 5-7]Inyigo ya diludine mu Bushinwa yatangiye kuva mu myaka ya 1980, kandi inyinshi mu nyigo zakozwe kuri diludine mu Bushinwa zigamije gukoresha umusaruro kugeza ubu, kandi igerageza rike ku nkoko zitera amagi ryaratanzwe. Chen Jufang (1993) yavuze ko diludine ishobora kongera umusaruro w'igi n'uburemere bw'igi ry'inkoko, ariko ntibyimbitse.[5]inyigo y'imikorere yabyo. Kubwibyo, twashyize mu bikorwa inyigo ihamye y'ingaruka n'imikorere yabyo dugaburira inkoko zibyara ibiryo birimo diludine, kandi igice kimwe cy'ibyavuye muri ubu bushakashatsi kivugwa ku buryo bukurikira:
Imbonerahamwe ya 1 Imiterere n'ibice by'intungamubiri by'indyo y'igerageza
%
-- ...
Ibigize intungamubiri mu mirire
-- ...
Ibigori 62 ME③ 11.97
Ifu y'ibishyimbo 20 CP 17.8
Ifunguro ry'amafi 3 Ca 3.42
Ifunguro rya Rapeseed 5 P 0.75
Ifunguro ryamagufa 2 M et 0.43
Ifunguro ry'ibuye 7.5 M n'ibice 0.75
Methionine 0.1
Umunyu 0.3
Vitamine nyinshi① 10
Ibintu by'urukurikirane② 0.1
-- ...
① Vitamine nyinshi: 11mg ya riboflavin, 26mg ya aside folike, 44mg ya oryzanine, 66mg ya niacin, 0.22mg ya biotin, 66mg ya B6, 17.6g ya B12, 880mg ya choline, 30mg ya VK, 66IU ya VE, 6600ICU ya VDna 20000ICU ya VA, byongerwa kuri buri kilogarama y'indyo; kandi garama 10 za vitamine nyinshi zongerwa kuri buri kilogarama 50 z'indyo.
② Ibintu bifatika (mg/kg): 60 mg ya Mn, 60 mg ya Zn, 80 mg ya Fe, 10 mg ya Cu, 0.35 mg ya I na 0.3 mg ya Se byongerwa kuri buri kilo cy'indyo.
③ Igice cy'ingufu zishobora gukoreshwa mu gusya bivuze MJ/kg.
1. Ibikoresho n'uburyo
1.1 Ibikoresho byo gupima
Beijing Sunpu Biochem. & Tech. Co., Ltd. igomba gutanga diludine; kandi inyamaswa igerageza igomba kuba inkoko zo mu bwoko bwa Roman marketing zifite iminsi 300.
Indyo y'igerageza: Indyo y'igerageza igomba gutegurwa hakurikijwe uko ibintu bimeze mu gihe cyo gukora hashingiwe ku gipimo cya NRC, nk'uko bigaragara mu mbonerahamwe ya 1.
1.2 Uburyo bwo gupima
1.2.1 Igerageza ryo kugaburira: igerageza ryo kugaburira rigomba gushyirwa mu ifamu ya Hongji Company mu Mujyi wa Jiande; inkoko 1024 z’abatera amagi z’Abaroma zigomba gutoranywa zikagabanywamo amatsinda ane ku buryo butunguranye kandi buri kimwe kikagira ibice 256 (buri tsinda rigomba gusubirwamo inshuro enye, kandi buri nkoko ikwiye gusubirwamo inshuro 64); inkoko zigomba kugaburirwa indyo enye zifite diludine zitandukanye, kandi buri tsinda ryongerewemo 0, 100, 150, 200mg/kg by’ibiryo. Ikizamini cyatangiye ku ya 10 Mata 1997; kandi inkoko zashoboraga kubona ibiryo no gufata amazi ku buntu. Ibiryo byafashwe na buri tsinda, igipimo cyo gutera amagi, umusaruro w’igi, igi ryamenetse n’umubare w’igi ridasanzwe bigomba kwandikwa. Byongeye kandi, ikizamini cyarangiye ku ya 30 Kamena 1997.
1.2.2 Gupima ubwiza bw'igi: Amagi 20 agomba gufatwa mu buryo butunguranye igihe ikizamini cyakorwaga iminsi ine 40 kugira ngo hamenyekane ibipimo bijyanye n'ubwiza bw'igi, nko gupima ishusho y'igi, igice cyo hasi, uburemere bw'igi, ubugari bw'igi, igipimo cy'umuhondo, uburemere bw'umuhondo, nibindi. Byongeye kandi, ingano ya cholesterol mu muhondo igomba gupimwa hakoreshejwe uburyo bwa COD-PAP imbere y'igikoresho cya Cicheng cyakozwe n'uruganda rwa Ningbo Cixi Biochemical Test Plant.
1.2.3 Gupima igipimo cya biochemical mu maraso: Inkoko 16 zigomba gupimwa muri buri tsinda igihe cyose ikizamini cyakozwe mu minsi 30 no mu gihe ikizamini kirangiye kugira ngo hategurwe serum nyuma yo gupimwa amaraso mu mitsi iri ku ibaba. Serum igomba kubikwa ku bushyuhe buri hasi (-20℃) kugira ngo hapimwe ibipimo bya biochemical. Igipimo cy'ibinure byo mu nda n'umuti w'umwijima bigomba gupimwa nyuma yo kubaga no gukuramo ibinure byo mu nda n'umwijima nyuma yo gupimwa amaraso.
Superoxide dismutase (SOD) igomba gupimwa hakoreshejwe uburyo bwo gupima imbere y’agakoresho k’ibinyabutabire gakorwa n’ikigo cy’ubushakashatsi cya Beijing Huaqing Biochem. & Tech. Research Institute. Aside urique (UN) iri mu maraso igomba gupimwa hakoreshejwe uburyo bwa U ricase-PAP imbere y’agakoresho k’ibinyabutabire ka Cicheng; triglyceride (TG3) igomba gupimwa hakoreshejwe uburyo bwa GPO-PAP bw’intambwe imwe imbere y’agakoresho k’ibinyabutabire ka Cicheng; lipase igomba gupimwa hakoreshejwe nephelometry imbere y’agakoresho k’ibinyabutabire ka Cicheng; cholesterol yose mu maraso (CHL) igomba gupimwa hakoreshejwe uburyo bwa COD-PAP imbere y’agakoresho k’ibinyabutabire ka Cicheng; transaminase ya glutamic-pyruvic (GPT) igomba gupimwa hakoreshejwe colorimetry imbere y’agakoresho k’ibinyabutabire ka Cicheng; transaminase ya glutamic-oxalacetic (GOT) igomba gupimwa hakoreshejwe colorimetry imbere y’agakoresho k’ibinyabutabire ka Cicheng; phosphatase ya alkaline (ALP) igomba gupimwa hakoreshejwe uburyo bwo gupima imbere y'ibikoresho bya Cicheng reagent; iyoni ya kalisiyumu (Ca2+) muri serum bigomba gupimwa hakoreshejwe uburyo bwa methylthymol blue complex. Uburyo bumwe imbere ya Cicheng reagent kit; fosifore inorganic (P) igomba gupimwa hakoreshejwe uburyo bwa molybdate blue imbere ya Cicheng reagent kit.
2 Ibisubizo by'ikizamini
2.1 Ingaruka ku mikorere y'imitako
Imiterere y'imitako y'amatsinda atandukanye yatunganyijwe hakoreshejwe diludine igaragara ku mbonerahamwe ya 2.
Imbonerahamwe ya 2 Imikorere y'inkoko zigaburirwa indyo y'ibanze yiyongereyeho urugero rune rwa diludine
| Ingano ya diludine igomba kongerwamo (mg/kg) | ||||
| 0 | 100 | 150 | 200 | |
| Ifunguro ritangwa (g) | | |||
| Igipimo cyo gushyiramo (%) | ||||
| Uburemere bw'igi (g) | ||||
| Igipimo cy'ibikoresho ku gihingwa | ||||
| Igipimo cy'amagi yangiritse (%) | ||||
| Igipimo cy'igi ridasanzwe (%) | ||||
Dukurikije Imbonerahamwe ya 2, igipimo cyo gutera amagi mu matsinda yose atunganywa hakoreshejwe diludine kirarushaho kuba cyiza, aho ingaruka iyo itunganywa hakoreshejwe 150mg/kg iba nziza (kugeza kuri 83.36%), naho 11.03% (p<0.01) ikaba nziza ugereranije n'itsinda ryitaweho; bityo diludine igira ingaruka zo kunoza igipimo cyo gutera amagi. Urebye uburemere bw'igi, uburemere bw'igi buriyongera (p>0.05) hamwe no kwiyongera kwa diludine mu mirire ya buri munsi. Ugereranyije n'itsinda ryitaweho, itandukaniro riri hagati y'ibice byose byatunganyijwe mu matsinda atunganywa hakoreshejwe 200mg/kg ya diludine ntirigaragara iyo 1.79g y'ibiryo byongeweho ku rugero rusanzwe; icyakora, itandukaniro rirushaho kugaragara buhoro buhoro hamwe n’ubwiyongere bwa diludine, kandi itandukaniro ry’ikigereranyo cy’ibikoresho n’igi hagati y’ibice byatunganyijwe riragaragara (p<0.05), kandi ingaruka ziba nziza iyo 150mg/kg ya diludine ikaba 1.25:1 igabanukaho 10.36% (p<0.01) ugereranije n’itsinda ryifashishijwe. Urebye igipimo cy’igi cyavunitse cy’ibice byose byatunganyijwe, igipimo cy’igi cyavunitse (p<0.05) gishobora kugabanuka iyo diludine yongewe mu ndyo ya buri munsi; kandi igipimo cy’amagi adasanzwe kiragabanuka (p<0.05) hamwe n’ubwiyongere bwa diludine.
2.2 Ingaruka ku bwiza bw'igi
Dukurikije Imbonerahamwe ya 3, imiterere y'igi n'uburemere bw'igi byihariye ntibigira ingaruka (p>0.05) iyo diludine yongewe mu ndyo ya buri munsi, kandi uburemere bw'igi ry'igi ryiyongereye hamwe na diludine yiyongera yongewe mu ndyo ya buri munsi, aho uburemere bw'ibishishwa byongera kuri 10.58% na 10.85% (p<0.05) ugereranije n'amatsinda y'ifatizo iyo hongeweho 150 na 200mg/kg bya diludine; ubunini bw'igi ry'igi bwiyongereye hamwe na diludine yiyongera mu ndyo ya buri munsi, aho ubunini bw'igi ry'igi bwiyongereye kuri 13.89% (p<0.05) iyo hongeweho 100mg/kg ya diludine ugereranije n'amatsinda y'ifatizo, kandi ubunini bw'ibishishwa by'igi bwiyongereye kuri 19.44% (p<0.01) na 27.7% (p<0.01) iyo hongeweho 150 na 200mg/kg. Igice cya Haugh (p<0.01) kirarushaho kuba cyiza iyo diludine yongewemo, bigaragaza ko diludine ifite ingaruka zo guteza imbere ikorwa rya albumen nini y'umweru w'igi. Diludine ifite akazi ko kunoza imiterere y'umuhondo, ariko itandukaniro ntirigaragara (p<0.05). Ibikubiye muri cholesterol mu muhondo w'igi by'amatsinda yose biratandukanye kandi bishobora kugabanuka (p<0.05) nyuma yo kongeramo 150 na 200mg/kg bya diludine. Uburemere bw'umuhondo w'igi buratandukanye bitewe n'ingano zitandukanye za diludine zongewemo, aho uburemere bw'umuhondo w'igi buzamuka kuri 18.01% na 14.92% (p<0.05) iyo 150mg/kg na 200mg/kg ugereranije n'itsinda ryifashishijwe; bityo, diludine ikwiye igira ingaruka zo guteza imbere ikorwa ry'umuhondo w'igi.
Imbonerahamwe ya 3 Ingaruka za diludine ku bwiza bw'igi
| Ingano ya diludine igomba kongerwamo (mg/kg) | ||||
| Ubwiza bw'igi | 0 | 100 | 150 | 200 |
| Igipimo cy'imiterere y'igi (%) | | |||
| Uburemere bw'igi (g/cm3) | ||||
| Uburemere bw'igi ry'igi (%) | ||||
| Ubunini bw'igi ry'igi (mm) | ||||
| Igice cyo guseka (U) | ||||
| Igipimo cy'umuhondo w'igi (%) | ||||
| Cholesterol y'umuhondo w'igi (%) | ||||
| Uburemere bw'umuhondo w'igi (%) | ||||
2.3 Ingaruka ku gipimo cy'ibinure byo mu nda n'ingano y'ibinure by'umwijima by'inkoko zitera amagi
Reba Ishusho ya 1 n'Ishusho ya 2 kugira ngo umenye ingaruka za diludine ku gipimo cy'ibinure byo mu nda n'ingano y'ibinure by'umwijima by'inkoko zitera.
Ishusho ya 1 Ingaruka za diludine ku ijanisha ry'ibinure byo mu nda (PAF) by'inkoko zitera amagi
| Ijanisha ry'ibinure byo mu nda | |
| Ingano ya diludine igomba kongerwaho |
Ishusho ya 2 Ingaruka za diludine ku binure by'umwijima (LF) by'inkoko zitera amagi
| Ibinure biri mu mwijima | |
| Ingano ya diludine igomba kongerwaho |
Dukurikije Ishusho ya 1, ibinure byo mu nda by’itsinda ryapimwe biragabanuka kuri 8.3% na 12.11% (p<0.05) uko bikurikirana iyo 100 na 150mg/kg bya diludine ugereranije n’itsinda ry’abapimwe, kandi igipimo cy’ibinure byo mu nda kikagabanuka kuri 33.49% (p<0.01) iyo hongewemo 200mg/kg bya diludine. Dukurikije Ishusho ya 2, ibinure by’umwijima (byumye rwose) byatunganyijwe na 100, 150, 200mg/kg bya diludine biragabanuka kuri 15.00% (p<0.05), 15.62% (p<0.05) na 27.7% (p<0.01) uko bikurikirana ugereranije n’itsinda ry’abapimwe; bityo rero, diludine igira ingaruka zo kugabanya igipimo cy'ibinure byo mu nda n'ibinure byo mu mwijima by'ibice byo mu nda, aho ingaruka ziba nziza iyo hongewemo 200mg/kg bya diludine.
2.4 Ingaruka ku gipimo cy'ibinyabutabire mu maraso
Dukurikije Imbonerahamwe ya 4, itandukaniro riri hagati y’ibice byakozwe mu gihe cy’ikizamini cya I (30d) cya SOD ntirigaragara, kandi ibipimo bya biochemical mu maraso by’amatsinda yose yongewemo diludine mu cyiciro cya II (80d) cy’ikizamini biri hejuru y’itsinda ryifashishijwe (p <0.05). Aside urique (p <0.05) mu maraso ishobora kugabanuka iyo hongewemo 150mg/kg na 200mg/kg bya diludine; mu gihe ingaruka (p <0.05) ziboneka iyo hongewemo 100mg/kg bya diludine mu cyiciro cya I. Diludine ishobora kugabanya triglyceride mu maraso, aho ingaruka ziba nziza (p <0.01) mu itsinda iyo hongewemo 150mg/kg bya diludine mu cyiciro cya I, kandi ni nziza mu itsinda iyo hongewemo 200mg/kg bya diludine mu cyiciro cya II. Kolesteroli yose mu maraso igabanuka iyo diludine yongewe mu ndyo ya buri munsi, cyane cyane ibikubiye muri kolesteroli yose mu maraso bigabanuka kuri 36.36% (p<0.01) na 40.74% (p<0.01) uko bikurikirana iyo 150mg/kg na 200mg/kg bya diludine byongewe mu cyiciro cya mbere ugereranije n'itsinda ry'abarebwa, kandi bikagabanuka kuri 26.60% (p<0.01), 37.40% (p<0.01) na 46.66% (p<0.01) uko bikurikirana iyo 100mg/kg, 150mg/kg na 200mg/kg bya diludine byongewe mu cyiciro cya kabiri ugereranije n'itsinda ry'abarebwa. Byongeye kandi, ALP yiyongera iyo diludine yongewe ku ndyo ya buri munsi, mu gihe agaciro ka ALP mu itsinda rigizwe na 150mg/kg na 200mg/kg bya diludine kari hejuru ugereranyije n’itsinda ry’abayigize (p<0.05) byumvikana.
Imbonerahamwe ya 4 Ingaruka za diludine ku bipimo bya serum
| Ingano ya diludine igomba kongerwamo (mg/kg) mu cyiciro cya mbere (iminsi 30) cy'ikizamini | ||||
| Ikintu | 0 | 100 | 150 | 200 |
| Superoxide dismutase (mg/mL) | | |||
| Aside ya Urike | ||||
| Triglyceride (mmol/L) | ||||
| Lipase (U/L) | ||||
| Kolesteroli (mg/dL) | ||||
| Transaminase ya Glutamic-pyruvic (U/L) | ||||
| Transaminase ya Glutamic-oxalacetic (U/L) | ||||
| Fosfati y'amazi ari mu bwoko bwa alkali (mmol/L) | ||||
| Iyoni ya kalisiyumu (mmol/L) | ||||
| Fosifore idakomoka ku bimera (mg/dL) | ||||
| Ingano ya diludine igomba kongerwamo (mg/kg) mu cyiciro cya kabiri (80d) cy'ikizamini | ||||
| Ikintu | 0 | 100 | 150 | 200 |
| Superoxide dismutase (mg/mL) | | |||
| Aside ya Urike | ||||
| Triglyceride (mmol/L) | ||||
| Lipase (U/L) | ||||
| Kolesteroli (mg/dL) | ||||
| Transaminase ya Glutamic-pyruvic (U/L) | ||||
| Transaminase ya Glutamic-oxalacetic (U/L) | ||||
| Fosfati y'amazi ari mu bwoko bwa alkali (mmol/L) | ||||
| Iyoni ya kalisiyumu (mmol/L) | ||||
| Fosifore idakomoka ku bimera (mg/dL) | ||||
3 Isesengura n'ibiganiro
3.1 Diludine mu isuzuma ryazamuye umuvuduko wo gutera igi, uburemere bw'igi, igice cya Haugh n'uburemere bw'umuhondo w'igi, byagaragaje ko diludine yagize ingaruka zo gutuma poroteyine ihuzwa no kunoza ingano y'umusaruro w'umweru w'igi na poroteyine y'umuhondo w'igi. Byongeye kandi, ingano ya aside urique mu maraso yaragabanutse cyane; kandi muri rusange byemejwe ko kugabanuka kw'ingano ya azote itari poroteyine mu maraso byasobanuraga ko umuvuduko wa catabolism ya poroteyine wagabanutse, kandi igihe cyo kubika azote cyasubitswe. Ibi byatanze ishingiro ryo kongera ingano ya poroteyine, guteza imbere gutera amagi no kunoza uburemere bw'igi ry'inkoko zitera. Ibisubizo by'isuzuma byagaragaje ko ingaruka zo gutera ari nziza iyo hongewemo 150mg/kg ya diludine, ibi bikaba byarahuye n'umusaruro.[6,7]bya Bao Erqing na Qin Shangzhi kandi byabonetse binyuze mu kongeramo diludine mu gihe cy'inkoko zitera amagi. Ingaruka zaragabanutse iyo ingano ya diludine irenga 150mg/kg, bishobora kuba biterwa n'impinduka za poroteyine[8]byagizweho ingaruka bitewe n'ingano ikabije y'ibinini n'umutwaro ukabije w'imikorere y'umubiri kuri diludine.
3.2 Ingano ya Ca2+mu maraso y'igi ritera ryaragabanutse, P mu maraso yaragabanutse mu ntangiriro kandi imikorere ya ALP yariyongereye cyane iyo hari diludine, byagaragaje ko diludine yagize ingaruka ku mikorere ya Ca na P. Yue Wenbin yavuze ko diludine ishobora gutuma umubiri ubasha kwinjiza[9] by’imyunyu ngugu Fe na Zn; ALP yari isanzweho cyane cyane mu ngingo, nk’umwijima, igufwa, inzira y’amara, impyiko, nibindi; ALP mu mara yakomokaga ku mwijima no ku igufwa ahanini; ALP mu igufwa yari isanzweho cyane cyane mu gice cy’umubiri (osteoblast) kandi yashoboraga guhuza iyoni ya fosfeti na Ca2 yo mu mara nyuma yo guhinduka binyuze mu gutuma fosfeti ibora kandi yongera ubwinshi bwa iyoni ya fosfeti, kandi yashyizwe ku igufwa mu buryo bwa hydroxyapatite, nibindi kugira ngo igabanuke Ca na P muri serum, ibi bikaba bihuye no kwiyongera k’ubugari bw’igi ry’igi n’uburemere bw’igi ry’igi mu bipimo by’ubwiza bw’igi. Byongeye kandi, igi ry’igi ryangiritse n’ijanisha ry’igi ritari risanzwe byaragabanutse cyane mu bijyanye n’imikorere y’ishyira, ari nabyo byasobanuye iyi ngingo.
3.3 Kubika ibinure mu nda n'umubyimba w'inkoko zishyiramo ibinure mu mwijima byagabanutse cyane bitewe no kongeramo diludine mu ndyo, byagaragaje ko diludine yagize ingaruka zo kugabanya imikorere y'ibinure mu mubiri. Byongeye kandi, diludine yashoboraga kunoza imikorere ya lipase mu maraso mu ntangiriro; imikorere ya lipase yiyongereye cyane mu itsinda ryashyizwemo 100mg/kg ya diludine, kandi ibikubiye muri triglyceride na cholesterol mu maraso byaragabanutse (p<0.01), byagaragaje ko diludine ishobora gutuma triglyceride ibora kandi ikagabanya imikorere ya cholesterol. Kubika ibinure bishobora kugabanywa kuko enzyme ya metabolism ya lipide mu mwijima.[10,11], no kugabanya cholesterol mu muhondo w'igi nabyo byasobanuye iyi ngingo [13]. Chen Jufang yavuze ko diludine ishobora kubuza ibinure kwirema mu nyamaswa no kongera igipimo cy'inyama z'inkoko n'ingurube, kandi ikagira ingaruka zo kuvura umwijima w'ibinure. Ibisubizo by'ikizamini byasobanuye neza uburyo ikora, kandi ibyavuye mu gutandukanya no kwitegereza inkoko byagaragaje ko diludine ishobora kugabanya igipimo cy'umwijima w'ibinure mu nkoko zitera amagi.
3.4 GPT na GOT ni ibimenyetso bibiri by'ingenzi bigaragaza imikorere y'umwijima n'umutima, kandi umwijima n'umutima bishobora kwangirika niba ibikorwa byabyo biri hejuru cyane. Ibikorwa bya GPT na GOT mu maraso ntibyahindutse ku buryo bugaragara iyo diludine yongewemo mu isuzuma, byagaragaje ko umwijima n'umutima bitangiritse; ikindi kandi, ibyavuye mu gupima SOD byagaragaje ko imikorere ya SOD mu maraso ishobora kunozwa neza iyo diludine ikoreshejwe igihe runaka. SOD yerekeza ku kintu kinini gikuraho superoxide free radical mu mubiri; ni ingenzi mu kubungabunga ubusugire bw'ururabo rw'ibinyabuzima, kunoza ubushobozi bw'ubudahangarwa bw'umubiri no kubungabunga ubuzima bw'inyamaswa iyo SOD mu mubiri yiyongereye. Quh Hai, n'abandi bavuze ko diludine ishobora kunoza imikorere ya 6-glucose phosphate dehydrogenase mu maraso y'ibinyabuzima no gutuza ingirabuzima fatizo [2] z'uturemangingo tw'ibinyabuzima. Sniedze yagaragaje ko diludine yagabanyije imikorere [4] ya NADPH cytochrome C reductase nyuma yo kwiga isano iri hagati ya diludine na enzyme ijyanye nayo mu ruhererekane rw’amashanyarazi rwa NADPH muri microsome y’umwijima w’imbeba. Odydents kandi yagaragaje ko diludine yari ifitanye isano [4] na sisitemu ya oxidase ivanze na enzyme ya microsomal ijyanye na NADPH; kandi uburyo diludine ikora nyuma yo kwinjira mu nyamaswa ni ukugira uruhare mu kurwanya oxidation no kurinda membrane y’ibinyabuzima [8] binyuze mu gukumira imikorere ya enzyme ya NADPH yo kohereza electron ya microsome no kubuza inzira ya peroxidation y’ibinure. Ibisubizo by’ikizamini byagaragaje ko imikorere ya diludine ku membrane y’ibinyabuzima kuva ku mpinduka z’imikorere ya SOD kugera ku mpinduka z’imikorere ya GPT na GOT kandi byagaragaje ibisubizo by’ubushakashatsi bwa Sniedze na Odydents.
Indangamuntu
1 Zhou Kai, Zhou Mingjie, Qin Zhongzhi, n'abandi. Inyigo ku bijyanye no kunoza imikorere y'imyororokere y'intamaJ. Ibyatsi naLivestock 1994 (2): 16-17
2 Qu Hai, Lv Ye, Wang Baosheng, Ingaruka za diludine zongewe ku mirire ya buri munsi ku gipimo cy'inda n'ubwiza bw'inkwavu ku nyama.J. Ikinyamakuru cy'Abashinwa cy'Ubuhinzi bw'Inkwavu1994 (6): 6-7
3 Chen Jufang, Yin Yuejin, Liu Wanhan, n'abandi. Isuzuma ry'ikoreshwa rya diludine nk'inyongera ku biryoUbushakashatsi ku biryo1993 (3): 2-4
4 Zheng Xiaozhong, Li Kelu, Yue Wenbin, n'abandi. Ikiganiro ku ngaruka zo gukoresha diludine n'uburyo ikoreshwa mu guteza imbere iterambere ry'inkoko.Ubushakashatsi ku biryo1995 (7): 12-13
5 Chen Jufang, Yin Yuejin, Liu Wanhan, n'abandi. Isuzuma ry'ikoreshwa rya diludine nk'inyongera ku biryoUbushakashatsi ku biryo1993 (3): 2-5
6 Bao Erqing, Gao Baohua, Ikizamini cya diludine yo kugaburira ubwoko bwimbwa PekingUbushakashatsi ku biryo1992 (7): 7-8
7 Ikizamini cya Qin Shangzhi cyo kunoza umusaruro w'inkoko z'inyama mu gihe cyo gutera intanga hakoreshejwe diludineIkinyamakuru cya Guangxi cy’Ubworozi bw’Amatungo n’Ubuvuzi bw’Amatungo1993.9 (2): 26-27
8 Dibner J Jl Lvey FJ Poroteyine y'umwijima na aside amine metaboliyumu mu nkoko Ubumenyi bw'inkoko1990.69 (7): 1188- 1194
9 Yue Wenbin, Zhang Jianhong, Zhao Peie, n'abandi. Inyigo yo kongeramo diludine na Fe-Zn mu mirire ya buri munsi y'inkoko zitera amagiIbiryo n'amatungo1997, 18(7): 29-30
10 Mildner A na M, Steven D Clarke Porcine fatty acid synthase cloning ya ADN yuzuzanya, ikwirakwizwa ry’uturemangingo twayo mu RNA no kugabanya igaragara ry’ibice hakoreshejwe somatotropin na poroteyine ikomoka ku mirire J Nutri 1991, 121 900
11 W alzon RL Smon C, M orishita T, et a I Indwara yo kuva amaraso mu mwijima w'ibinure mu nkoko zirya indyo yuzuye Ibikorwa bya enzymes byatoranijwe n'impinduka mu mwijima mu bijyanye n'icyubahiro cy'umwijima n'imikorere myiza yo kubyara.Ubumenyi bw'inkoko,1993 72(8): 1479- 1491
12 Donaldson WE Ihinduka ry'ibinure mu mwijima w'inkoko mu gihe cyo kuzigaburiraUbumenyi bw'inkoko. 1990, 69(7): 1183- 1187
13 Ksiazk ieu icz J. K ontecka H, H ogcw sk i L Inyandiko kuri cholesterol mu maraso nk'ikimenyetso cy'umubyibuho mu mubiri mu bishuheIkinyamakuru cy'Ubumenyi bw'Inyama n'Ibyokurya,1992, 1(3/4): 289- 294
Igihe cyo kohereza: Kamena-07-2021

